Ömer Seyfettin Diyet Hikayesi İncelenmesi

 A- Hikaye Hakkında Bilgiler:

Hikayenin Adı: Diyet

Hikayenin Yazarı: Ömer Seyfettin

Hikayenin Sayfa Sayısı: 21 sayfa (Benim okuduğum kitapta)

B- Hikayedeki Olayların İncelenmesi:

‘Diyet’ Hikayesinin Olay Örgüsü:

1- Hikayenin baş kahramanı olan Koca Ali demirci ustasıdır.

2- Dükkanında savaşlarda kullanılan kılıç, hançer gibi kesici aletler üretir.

3- Bir gece vakti yatsı namazından sonra dışarıda dolaşmanın yasak olmasına rağmen dere kenarına doğru gezintiye çıkar.

4- O gece şehirde bir hırsızlık olayı gerçekleşir.

5- Hırsızlar, Budak Bey’in mandırasından bir miktar para ile koyun çalarlar.

6- Çalınan koyunlardan birisi boğazlanır, koyunun postu Koca Ali’nin dükkanına gizlice bırakılır.

7- Koca Ali olay zamanı dışarıda olduğundan kendisine kurulan tuzaktan habersizdir.

8- Yapılan soruşturma sonucunda Koca Ali’nin dükkanında koyunun postu bulunur.

9- Bütün deliller Koca Ali’nin aleyhinedir. Koca Ali kendisini savunacak söz bulamaz.

10- Hırsızlık vakası Koca Ali’nin üzerinde kalır ve kolunun kesilmesine karar verilir.

11- Şehrin zenginlerinden olan Hacı Mehmet, Koca Ali’nin diyetini öder ve onu hizmetçi olarak kendi yanına alır.

12- Hacı Mehmet, Koca Ali’yi her türlü işte çalıştırır ve ona kötü davranır,  sürekli yaptığı iyiliği, diyeti hatırlatır.

13- Koca Ali bütün bu psikolojik baskılara daha fazla dayanamaz ve kolunu bir kesici aletle keser.

14- Koca Ali yaşadığı yeri terk eder.

 

C- Diyet Hikayesindeki Aslî Kişiler:

1- Koca Ali:   Koca Ali işini iyi yapan bir demirci ustasıdır. Yalnız yaşar. İnsanlarla sadece işi gereği konuşur. Uzun boylu, iri pençeli, kalın pazılı, geniş omuzlu, pehlivan görünümlü bir insan olan Koca Ali’nin sakin bir yaşamı vardır. Koca Ali, yaşadığı şehirde insanların takdirini kazanmış, saygın bir kişiliktir. Ancak bir gece tedbirsiz davranışı hayatının seyrini değiştirmiştir. Koca Ali bir iftiraya uğrar. Kendisini savunamaz. Yazar, Koca Ali karakteriyle tedbirli davranmayı hiçbir zaman elden bırakmamak gerektiğini, insanların haksızlığa uğradıkları zaman kendilerini cesurca savunmaları düşüncesini metne yayarak okuyucuya hissettirmeye çalışmıştır.

2-Hacı Mehmet: Şehrin önde gelen zenginlerindendir. Cimri, huysuz, yaptığı iyiliği sürekli insanların başına kakan, patavatsız, berbat bir insandır.

D- Diyet Hikayesindeki Yardımcı Kişiler:

Diyet hikayesinde yardımcı kişiler olarak hikayeye yön veren, hikayenin seyrini değiştiren dizdarları ( Kale bekçileri, muhafız ) söyleyebiliriz. Yazar yardımcı karakterlerle baş karakterin sıradan yaşantısını değiştirmiştir.

1- Hikayedeki Olayların Geçtiği Yer:

Hikayede olayların geçtiği yer olarak Erzurum’un adı geçer. Erzurum’un kenar mahallesindeki demirci dükkanı, onun yakınında bir mescit ve Hacı Mehmet’in kasap dükkanı öne çıkan yer unsurlarıdır.

2- Hikayedeki Olayların Geçtiği Zaman:

Hikâyenin yazarı Ömer Seyfettin 1884 – 1920 arası yaşamıştır. Diyet hikayesinde kesin bir zaman belirtilmemiştir. Hikayede Koca Ali'nin yaptığı silahların Yeniçeriler ticari kuruluşunun yerini alır. Yeniçeri Ocağı da 1826 yılında Sultan II. Mahmut döneminde kaldırılmıştır. Bu tarihsel sürecin göz önünde bulundurulması hikayenin zamanı için en yakın 1826 öncesi yıllarda düşünülebilir.

3- Hikayede Olayları Anlatan Kişi:

Hikaye, Gözlemci Bakış Açısıyla 3. Kişi ağzından anlatılmıştır.

 

 

4- Hikayenin Dil ve Anlatım Özellikleri: (Bakış Açısı ve Dil Özellikleri)

Diyet hikayesi son derece sade, akıcı, açık, duru bir anlatımla yazılmıştır. Kısa ve kurallı cümlelerle, yerinizi belirleyen unsurlar bir arada kullanılmıştır. Yazar, Koca Ali'nin fiziksel ve ruhsal özelliklerini kendi üslubuna uygun bir şekilde ustalıkla anlatmıştır.

5- Diyet Hikayesinin Konusu, Ana Fikri:

Zamanın birinde, Anadolu'nun İstanbul'a uzak bir köşesinde, küçük bir demirci deposunda, maharetli elleriyle silah üretimi ve geçişi bu yolla sağlayan demirci ustası Koca Ali'nin bir iftiraya uğraması sonucu sol kopma kaybı hikayesi mevcuttur.

İnsan, hayatta kalmanın her zaman gerekli olması, tedbirli davranmalı ve yetkisinin çatır çatır savunulabilmesi gerekir. Kişinin dış dünyaya dürüst, namuslu bir insan izi bırakmasısa da bir iftirayla her şeyi ifade edebilir.

6- Kişisel Çatışmalar ve Kimlik:

Demirci ustası Koca Ali, dürüst, namuslu, ekmeğini alınteriyle kazanan, her yere bulaşmayan, yalnız yaşayan ve uzun süre insanların takdirini, saygısını kazandığı işinin ehli bir insandır. Koca Ali, bütün insanların da kendisi gibi düşünmüş olmalı. Toplumda kötü niyetli insanların bireylerinin gelmemiş, tedbirsiz hareket etmiştir. Veya çevreye çok güvenmiş olmalı. Koca Ali, bunca yer gezip, çeşitli insan türleri halindeyken iyi insanın bir iftirayla yok olması, kendisini kurtaramaması, kötülüğün her devirde genellikle gizlilikte bulunamayacağı kadar hayat tecrübesinden uzakta kalana kadar. 

Ömer Seyfettin Hikayelerinden Seçtiklerim

 Topuz : Topuz hikayesi, Ömer Seyfettin'in bir eseridir. Hikayede, adalet ve gurur temaları işlenir. Kahraman, hakarete uğrayan onurlu bir Osmanlı sipahisi, adalet ve haysiyetini korumak için cesur bir mücadele verir. Bu mücadele, toplumun değerlerini ve kişisel erdemleri gözler önüne serer.

Kaşağı: Kaşağı hikayesi, Ömer Seyfettin'in çocukluk anılarından esinlenerek yazdığı bir eserdir. Hikayede, kardeşine iftira atan bir çocuğun, bu yalanın sonuçlarıyla yüzleşmesi ve vicdan azabı çekmesi anlatılır. Eser, dürüstlük ve pişmanlık temalarını işler.

Falaka: Falaka hikayesi, Ömer Seyfettin'in öğrencilik yıllarına dayanan anılarını işler. Hikayede, eski eğitim sistemindeki sert disiplin ve dayak yöntemleri eleştirilir. Öğrencilerin maruz kaldığı haksız cezalar üzerinden, adalet ve eğitim anlayışındaki yanlışlıklar vurgulanır.

Bahar ve Kelebekler: Bahar ve Kelebekler hikayesi, Ömer Seyfettin'in doğanın güzelliklerini ve hayata dair derin anlamları anlattığı bir eserdir. Baharın gelişiyle canlanan doğa, kelebeklerin kısa ömrü üzerinden hayatın geçiciliği ve güzelliklerin kıymetini bilme teması işlenir.

Forsa: Forsa hikayesi, Ömer Seyfettin'in vatan sevgisi ve kahramanlık temalarını işlediği bir eserdir. Yıllarca düşman gemilerinde esir olan yaşlı bir denizci, özgürlüğüne kavuştuğunda geçmişteki şanlı Osmanlı denizcilik günlerini hatırlatır. Hikaye, azim ve vatan sevgisinin önemini vurgular.